Dünyayı etkileyen dolardaki değerlenme ABD’yi de vuruyor

TÜRK Lirası’na karşı sadece son 5 günde yüzde 2.5 değer kazanan dolar geçen yıldan bu yana tüm para birimleri karşısında çok güçlü. Uzmanlar doların bu kadar güçlü olduğu son dönemin 1981’deki Ronald Reagen döneminde olduğunu hatırlatıyor. Dolar 30 Haziran 2014’ten bu yana Euro’ya karşı yüzde 28, Japon Yeni’ne karşı yüzde 18, Brezilya Reali’ne karşı yüzde 40, Türk Lirası’na karşı yüzde 27 değer kazandı. Dolar hem değer kazandığı ülke ekonomilerini   tehdit ediyor hem de ABD’yi  vuruyor. ABD ihracatı geçen yıl yüzde 3 geriledi, bu yıl da Uluslararası Para Fonu (IMF) güçlü doların özellikle bu yan etkisi nedeniyle ABD’nin büyüme tahminini yüzde 3.6’dan yüzde 3.1’e, 2016 için de yüzde 3.3’ten yüzde 3.1’e indirdi.

DEVLER KAYIP YAŞIYOR

ABD’nin uluslararası dev şirketleri yurtdışı gelirlerinde büyük kayıp yaşıyor. Tahminlere göre ABD’li devlerin bu yıl yurtdışı gelirleri yüzde 12 düşecek. Aslında doların bu kadar güçlenmesinin baş nedeni Amerikan merkez bankası (FED) bile güçlü doların ekonomiye zarar vereceğine dikkat çekiyor. FED bu hafta açıkladığı ve iş dünyasının nabzını tuttuğu ‘bej kitap’ta güçlü dolar ve düşen petrol fiyatlarının imalat sektörüne zarar verdiğini bildirdi.

ŞİRKETLER

 Delta Air Lines güçlü doların yabancı pazarlarda bilet satışına zarar verdiğini belirterek Japonya, Brezilya, Hindistan, Afrika ve Orta Doğu’da, hizmetlerini geri çekme planları olduğunu açıkladı.
 Johnson & Johnson da ilk çeyrek gelirlerinde yaşanan yüzde 9’lük düşüşten doları sorumlu tuttu.
 Kredi kartı devi American Express ise gelirlerinin beklentilerin altına gelmesinden doları suçladı. 8.2 milyar dolar beklenen gelir 7.9 milyar dolar olarak açıklandı.
 Lüks mücevher markası Tiffany 5 yıldır ilk kez gelirlerinde düşüş yaşadı. Tiffany de yüzde 1’lik kaybın sorumlusu olarak doları gösterdi.
 Biomet, Hewlett-Packard, S%P 500 şirketlerinde de yüzde 4 gelir artışı beklenirken yüzde 5 düşüş yaşandı.

FİNANSAL İSTİKRAR

Dolar ülkelerin ve şirketlerin dış borçlarının maliyetini de arttırıyor. Bu ülkelerin finansal istikrarını tehdit ediyor. Dolardaki yükseliş borçların yerel para karşılıklarını arttırdığı ve ödeme güçlüğü yaşanabileceği ihtimali korkutucu. Hatta uzmanlar şirketlerin bankalardan yüklü para çekimi yapma risklerinin bile olduğuna dikkat çekiyor. Uluslararası Finans Enstitüsü’nün raporuna göre Asya’nın gelişmekte olan ülkelerde dış borçlar 2005’ten 2015’e 262 milyar dolardan 837 milyar dolara, Latin Amerika ülkelerinin borçları da 586 milyar dolardan 963 milyar dolara fırladı. IMF de bir raporunda dolar yüzünden bir çok gelişmekte olan ülkede finansal risklerin arttığını vurguluyor. Türkiye için yazılan çoğu raporda da aynı ifadeler yer alıyor.

TURİZM

BOOKING.com’daki verilere göre Paris, Roma, Barcelona, ??Amsterdam ve Berlin’de dört yıldızlı otel odası için ortalama fiyat Euro’daki değer kaybıyla Mart 2014 seviyelerinde. Şirket bu yüzden ABD’de Palm Springs, California 7 gün tatil fiyatına ABD’li turistlerin Barcelona 14 gün tatil yapabileceğini hesaplıyor. Ancak bu ABD’deki tatilin maliyetinin de arttığı anlamına geliyor.

Devam

Dolar fırladı

AYLARDIR Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile merkez bankası arasında süren ‘faiz indirimi’ tartışması nedeniyle rekor üstüne rekor kıran doları dün Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın “Merkez Bankası Başkanı Erdem Başçı ve Başbakan Yardımcısı Ali Babacan ile ABD dönüşü oturup konuşacağız” sözleri sert bir şekilde düşürdü. Güne 2.6169 seviyelerinden başlayan dolar Erdoğan’ın görüşmeye olumlu yanıt verdiğini açıklamasıyla 2.5730 liraya kadar geriledi. Ama bu olumlu hava ABD’den gelen beklentinin üzerinde tarım dışı istihdam verileri ile dağıldı. Açıklamadan önce 2.5770 lira olan dolar veriyle birlikte önce 2.6203 liraya ardından yeni tarihi zirve 2.6461 liraya fırladı. Yeni rekora rağmen Merkez Bankası günlük rutinini değiştirmedi ve döviz ihalesinde 60 milyon dolar sattı.

İŞSİZLİK 6.5 YILIN EN DÜŞÜĞÜ

ABD’de tarım dışı istihdamda şubatta 295 bin artarak 240 bin seviyesindeki beklentileri aştı. İşsizlik oranı ise yüzde 5.5 ile 6.5 yılın en düşük seviyesine indi. Tüm bu veriler Amerikan Merkez Bankası’nın (FED) haziran ayında faiz artışını değerlendirebileceği beklentisini kuvvetlendirdi. Ve ABD’deki beklentinin üzerindeki iyileşme Türk Lirası için felaket oldu. Hızla yükselen dolar rekor üstüne rekor kırdı.
Oysa Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın olumlu açıklamaları doların ateşini azaltmıştı. Erdoğan son dönemde kurda yaşanan dalgalanmada ‘faiz lobisinin’ çalışmasının olduğunu belirterek, Babacan ve Başçı ile Babacan’ın ABD’den dönüşü sonrasında görüşeceğini söyledi. Erdoğan, “Her şeyden önce şu anda dolar, Euro, faiz bunları etraflıca ele aldığımızda karşımıza çıkan durum şudur: Bir defa burada faiz lobisinin malum bir çalışması var ama şu son gelişmeler tamamıyla bir dolar Euro arasındaki parite konusudur” dedi.

‘YAYA KALABİLİRLER’

Erdoğan, şunları söyledi: “Merkez Bankası Başkanı ve Başbakan Yardımcısının, her ikisinin de konuyla ilgili talepleri var. ABD dönüşü kendileri ile de oturup değerlendirmeyi yapacağız, konuşacağız, gelecekle ilgili neler yapılabilir yapılamaz, belirlenmiş bir tarih şu anda yok.” Kurda bir spekülasyon yapıldığını da söyleyen Erdoğan, “Ben şunu açık ve net söyleyeyim, şu anda özellikle faiz lobisi veya dolara aşırı derecede yatırım yapanlar yaya kalabilirler” dedi.

 

Devam