Enflasyon dondu kaldı

Meteorolojiden yapılan açıklamaya göre 2 gün daha don riski devam ediyor. Son bir kaç gündür Türkiye çapında yaşanan aşırı yağmur, kar ve don birçok ürünü vurdu. Geçen yıl 30 Mart gecesinde yaşanan don felaketi sonrası özellikle kayısı ve fındıkta büyük sorun yaşanmış, rekolteler düşmüştü. Bu yılki felaketlerde ise daha kötü senaryoların yaşanabileceği ifade ediliyor. Bu kapsamda enflasyonun yüksek gelmesinde en önemli etkenler arasında gösterilen gıda fiyatlarının, bu yıl da yüksek seyredeceği belirtiliyor. Bir anlamda ‘Erdem Başçı’nın düşmesini beklediği çift haneli gıda enflasyonun bu yıl da tek haneleri inmesi beklenmiyor.

BU SENE DAHA VAHİM

Geçtiğimiz hafta ortasından itibaren Türkiye’nin dört bir yanını etkisi altına alan olumsuz hava koşulları en çok Ege Bölgesi’ni vurdu. Ege’de yaşanan don ve olumsuz hava koşulları sebebiyle ceviz, badem, erik ve üzüm en çok etkilenen ürünler arasında yer aldı. Türkiye Ziraatciler Derneği Başkanı İbrahim Yetkin’e göre bazı ürünlerde kayıplar yüzde 50’yi buldu. İç Anadolu’da hemen hemen tüm meyve sebzenin dondan etkilendiğinin altını çizen Yetkin, Bolu ve Eskişehir’de de tarla bitkilerinde kayıplar yaşanabileceğini belirtti. Geçen yıl büyük darbe yiyen kayısı üreticilerinin yine zor bir yıl geçireceğini söyleyen Yetkin, “Ordu ve Giresun’da fındık ağaçları tehlike altında. Geçen yıl büyük bir rekolte kaybı yaşanmıştı. Bu sene durum daha vahim. Geçen sene don ve kar yağışı kaynaklı zamlardan daha çok bu sene zam gelebilir” dedi.

LASTİKLERE GECE NÖBETİ

SON 3-4 gündür yaşanan iklimsel felaketler ise daha son bulmadı. Sakarya’da bir fındık üreticisi durumu şöyle özetliyor: “Normal şartlar altında Mart ayı sonunda fındık ağaçlarının yaprakları açılırdı. Ancak Nisan ayının 10’u geldi hala bir hareket yok. Dağ kökylerinde fındık ağaçları kar altında. Geçen yıl Sakarya dondan çok fazla etkilenmemişti ancak bu akşam (dün akşam) don daha kötü şekilde bizi etkileyecek. Çiftçiler kamyon kamyon eski lastik siparişi veriyor. Bu gece fındık arazilerinde dondan korunmak için eski lastikler yakılacak” dedi. Fındık fiyatlarının şu anda 17 lira seviyelerinde olduğunu belirten üretici, “Eğer donun etkisi devam ederse gelecek yıl rekoltesi de düşer. Bu da fiyatların daha da artmasına sebep olur” ifadelerini kullandı. 

ÇUKUROVA’YI SEL VURDU

SADECE iklimsel koşullara bağlı olmayan fiyat artışları da tüketicinin cebini zorluyor. Tarlada 2 lira olan patatesin fiyatı raflara ulaşana kadar 5 lirayı buluyor. Nevşehir Ziraat Odası Başkanı Hüseyin Altunışık, aracılar tarafından fırsatçılık yapıldığını ifade ediyor. Türkiye’de üretilen patatesin yüzde 30’unu Nevşehir’in karşıladığına değinen Altunışık, “Fiyat artışındaki bir diğer neden Çukurova’da beklenen hasadın bu yıl gecikmesi. Adana ve Hatay gibi ilk hasadın yapıldığı merkezlerde tarlaları sel vurdu. Nisan sonu veya en geç 5 Mayıs gibi yeni ürünlerin gelmesiyle fiyatlar aşağı inebilir” dedi. 

METEOROLOJİ TWITTER’DAN UYARIYOR

YAŞANAN felaketlerden en az seviyede etkilenmek için çiftçiler yoğun çaba harcarken, TARSİM’in görevlileri de sahaya çıktı. Aynı zamanda devam eden tehlikelere karşı Meteoroloji Genel Müdürlüğü Twitter üzerinde uyarılarda bulunuyor. Müdürlüğün attığı tweetlerden birinde şu ifadeler bulunuyor: “Zirai faaliyetlerin başlaması nedeniyle cuma sabah saatlerinde Bolu, Kastamonu, Karabük, Bilecik, Uşak, Kütahya, Konya, Ankara ve Burdur’da hafif don olayı, 10 Nisan Cuma gecesi ile 11 Nisan Cumartesi ve 12 Nisan Pazar sabahı Marmara’nın güneyi ile Doğu Anadolu’nun güneybatısında hafif, Batı Karadeniz’in iç kesimleri, İç Anadolu, İç Ege ve Göller Yöresinde orta kuvvette, bölgenin yüksek kesimlerinde kuvvetli zirai don olayı beklenmektedir.”

Devam

Emekli vekillere 740 TL zam

Ayrıca, TBMM Genel Kurulu’nda gider ayak yasalaşan torba tasarılarla, milletvekilleri ve yüksek bürokratların maaşlarının 1000 lira azalması da önlendi. Vekillere bazı yeni sosyal haklar getiren, kırmızı pasaport olanağı ve protokol düzenlemeleri içeren teklif, tüm kulis çalışmalarına rağmen yasalaştırılamadı. Geri adım atılmasında milletvekillerinin “Meclis kapanırken yine kendileri için yasa çıkardılar haberleri yapılacak. Seçim meydanlarında bunu halka anlatamayız. Bu düzenleme 6 ay beklesin, Ekim’de yasalaştırırız” değerlendirmesi etkili oldu.

ÖNEMLİ ARTIŞ

Ancak, Meclis’in son haftalardaki çalışmasında vekiller için dolaylı sonuç doğuracak çalışmalar da yapıldı. 2015 Bütçe Yasası’yla Cumhurbaşkanlığı bütçesine yapılan yüzde 9.2’lik artışın, maaş artışları Cumhurbaşkanlığı bütçesine endeksli olan emekli milletvekillerine de şimdiye kadar görülen en yüksek maaş artışını getirdiği ortaya çıktı. Buna göre, artıştan yararlanma oranları bir süre önce yüzde 32’den yüzde 45’e çıkartılan emekli miletvekillerinin maaşında önemli bir artış oldu.

MAAŞ 7 BİN 500 TL OLDU

Ocak ayında emekli milletvekillerinin maaş zammı 740 lira oldu. Artışla, emekli milletvekillerinin maaşı, 7 bin 500 liraya çıktı. Emekli vekillerin maaş artışları, yılda bir kez cumhurbaşkanının bütçesine bağlı olarak yapılıyor. Halen milletvekilleri aylık 14 bin 500 lira maaş alıyorlar. Eğer milletvekili aynı zamanda emekliyse maaşı 22 bin liraya ulaşıyor.
Mart ayının son haftası yasalaşan torba tasarıda, Anayasa Mahkemesi’nin iptal ettiği sözleşmeli müsteşalarla ilgili düzenleme yapıldı. Düzenlemeyle, kadro karşılığı sözleşmeli olarak istihdam edilen Başbakanlık Müsteşarı’nın sözleşme ücreti ile ikramiyelerinin herhangi bir değişiklik yapılmaksızın kanunla düzenlenmesi sağlandı. Buna göre, müsteşara 56 bin 400 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda aylık ücret ödenecek. Ocak, nisan, haziran, temmuz, ekim ve aralık aylarında birer aylık ücreti tutarında ikramiye verilecek. Bu düzenlemenin yapılmaması durumunda, başbakanlık müsteşarı ve ona endeksli maaş alan milletvekillerinin maaşlarında bin liralık bir azalma yaşanacağı ortaya çıkmıştı.

Devam

Fitch’ten Türk şirketlerine uyarı

Avrupa, Ortadoğu ve Afrika’da (EMEA) faaliyet gösteren şirketlerin ekonomik görünümü hakkında hazırlanan raporda, söz konusu bölgedeki şirketler için bu yıl ana makro riskleri “yavaşlayan büyüme, gelişmekte olan ülke kurlarındaki oynaklık ve euro bölgesindeki deflasyon sürecinin uzaması olasılığı” olarak niteledi.

Raporda döviz kurunda baskı oluşan bir senaryo göz önüne alındığında Türk şirketlerinin en yüksek risk altında bulunan şirketler olacağı belirtilerek, “(bu durum) görece yüksek döviz cinsi borçlanma ve korunma (hedge) araçlarını kullanmamalarından kaynaklanmaktadır, ancak genel olarak bakıldığında gelişmekte olan ülke piyasalarında geniş çaplı finansal baskı olasılığının… düşük olduğunu düşünüyoruz” denildi.

NAKİT AKIŞLARINDA İYİLEŞME

Yayımlanan rapora göre Avrupa, Ortadoğu ve Afrika’da faaliyet gösteren şirketlerden geniş yelpazede üretim yapanlar ve otomotiv sektöründekilerin nakit akışlarında en belirgin iyileşmenin gerçekleşeceği, elektrik dağıtım şirketlerinin ise düşük enerji fiyatları nedeniyle baskı altında kalacağı tahmin ediliyor.

Devam

Tekstilbank satışı onaylandı.

GSD Holding’in Kamuyu Aydınlatma Platfornmu’na yaptığı açıklamada, “Şirketimiz’in Tekstil Bankası A.Ş.’nde sahip olduğu yüzde 75.50’lik payının, Industrial and Commercial Bank of China Limited (ICBC)’e satışı işlemine, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) tarafından onay verildi. 29 Nisan 2014 tarihli hisse alım satım sözleşmesinde öngörülen olağan prosedürlerin tamamlanmasını takiben işlem kapanışı gerçekleştirilecek” denildi.

GSD Holding, Tekstilbank’taki yüzde 75.5 hissesinin tamamını 669 milyon liraya Çin’in en büyük dört bankasından biri olan ICBC’ye satmak için sözleşmeyi geçen yıl Nisan ayında imzalamıştı.

Devam

Elektrikler nasıl gitmiş

ENERJİ Bakanı Taner Yıldız, 31 Mart günü ülke çapında yaşanan elektrik kesintilerinde ardı ardına yaşanan aksilikler zincirini tespit ettiklerini ancak bunları neyin tetiklediğini halen araştırdıklarını ve manipülasyon dahil her türlü olasılığın üzerinde durduklarını açıkladı. “Kesinti nereden kaynaklandı? Bunun teşhisini koyduk. Birer saniye arayla Atatürk Barajı’ndan, Çukurova Bölgesi’nden ve Elbistan’dan çıkan hatların kesildiğini görüyoruz. Çukurova bölgesinin izole bir yapı haline gelmesiyle beraber, batıdaki İzmir Aliağa bölgesindeki santrallerin peş peşe çıkması böyle bir çöküşün tetiklenmesine sebep oldu. Vakayı okuyoruz ama hangi sebeplerden olabileceği konusundaki araştırmalarımız devam ediyor” dedi.

SANİYELERLE ÇÖKTÜ
12. Petroleum Fuarı’nda, 31 Mart Salı günü yaşanan elektrik kesintileriyle ilgili bilgi veren Taner Yıldız, şöyle konuştu: “Bir kısım olasılıklar var. 1 dakika 60 saniye, 1 saat 3600 saniye, 1 günde 86 bin 400 saniye var. Üç tane olumsuzluğun aynı ana rast gelebilmesinin ihtimali normalde 86 bin 400’de bir. TEİAŞ’ta 33 yıl çalışan 5 ayrı kişi ile görüştüm, ilk defa böyle bir şeyle karşılaştıklarını söylediler. Bu teknik bir gerekçeyle olabilir ama 3 tane büyük arızanın ve üretim santrallerinin devreden çıkarak, sistemin daha hızlı bir şekilde çalışması ve 1’er saniye arayla, üç tane şebekenin iletim hattının devreden çıkmasını tetikleyen sebebin manipülasyon mu, teknik gerekçelerle mi olduğunu, bu kadar küçük bir ihtimalin gerçekleştiği mi, yoksa siber bir saldırıdan mı kaynaklandığını araştırıyoruz. Henüz bir şey söylemek için erken. Geriye dönük bütün detaylarına baktığımızda, bir iletim hattının Atatürk Barajı’ndan Yeşilhisar, onun üzerinden Konya’ya giden iletim hattından sonra, açan bir hattın, 17 salise sonra açtığını görüyoruz, yani saniyenin dilimlenmiş mertebelerinde, bunu çalışıyoruz. Bu süre içerisinde 10.36’da başlayan yapı, çok kısa saniyeler mertebesinde sistemin çökmesine sebep oldu.”

TEKNİK Mİ, MÜDAHALE Mİ
Böyle bir olasılığın şu ana kadar gerçekleşmediğine dikkat çeken Yıldız, “1999’da hepimizi derinden yaralayan depremle fiziken bir kısım çökmeler oldu, onu ayrı tutuyorum” dedi. Yıldız, kesintiyi tetikleyen sebebin ne olduğunu tespit etmeye yönelik çalışmaların sürdüğünü belirterek, “Aliağa bölgesinde birbirini ardı ardına tetikleyen yapının, frekansın düşmesiyle beraber olduğunu grafiklerle gözlemledik ama bunu tetikleyen sebebin ne olduğunu, bir müdahale mi, teknik gerekçelerle mi, yoksa bir manipülasyonla mı alakalı olduğu konusunda nihai cümleyi kullanmıyor, söylemiyoruz” dedi. Sistemin herhangi bir tehdit durumunda koruma altına alınmasına ilişkin çalıştıklarını da söyleyen Bakan Yıldız, “Buna ‘siber saldırı’ demem için, ‘bu sistemin, bu arzın tetiklenmesine sebep budur’ demem için şu an erken. Bu ihtimal haricinde değil” dedi. Yıldız, “Vatandaşlarımızın ve bütün kesimlerimizin bundan tabii ki tesir altında kaldığını biliyorum. Bütün kurumlarımız ve sistem adına bunun bir kez daha tekrarlanmayacağını inşallah, bunla alakalı çalışmalarımızın devam ettiğini söylemem lazım” dedi.

Saniye saniye ÇÖKÜŞ

İzini sürdüğümüz kesinti, bir kaç iletim bölgesinde hat arızasının birbirine yakın zamanlarda gerçekleşmesi sonucu hatların kesilmesiyle birlikte, fazla üretimin alternatif hatlara yüklenmesi ve frekans dengesizliğine sebep olması; bunun üzerine baz yük santrallerinin devreden çıkması sonucunda gerçekleşti. İşte saniye saniye kesintiye giden olaylar zinciri:
* 31 Mart 2015 Salı Günü saat 10:36’dan itibaren ülke sathında yaşanan genel elektrik kesintisi, birkaç arıza ve aksaklığın peş peşe ve/veya aynı anda yaşanması sonucunda gerçekleşti.
* Kesinti, bir kaç iletim bölgesinde hat arızasının birbirine yakın zamanlarda gerçekleşmesi sonucu hatların açılması yanında fazla üretimin alternatif hatlara yüklenmesi ile frekans dengesizliğine sebep olması ve bunun üzerine baz yük santrallerinin devreden çıkması sonucunda gerçekleşti.
* 400 kV gücündeki Kurşunlu-Osmanca hattı, Sincan–Elbistan-B, Atatürk HES-Yeşilhisar Güney hattı, Seydişehir-Adana EİH hatları birbirini takiben kesilerek yaklaşık 5 bin 100 MW üretimi ve 2 bin 600 MW tüketimi olan Çukurova Bölgesi sistemden izole oldu.
* Sistemde bu tür üretim kayıpları durumunda sistem emniyetini sağlamaya yönelik otomatik yük atma sistemleri bulunuyor. Sistemde otomatik yük atma işlemi sonucu 5 bin MW’lık tüketim devre dışı bırakıldı.
* Ancak bu esnada sistemdeki santrallerin bir bölümü yükümlü oldukları teknik karakteristiklere uygun tepki veremeyerek, 48-48.5 Hz frekans aralığında devre dışı oldu. Bu durumda tasarlanmış üretim-tüketim denge planının dışında bir sistem koşulu oluşurken, frekans da 47,50 Hz’in altına düştü.
* Bütün santrallerin bu frekansı algılayarak servis harici olmalarıyla saat 10:36:20’de sistem oturması yaşandı.
* Elektrik sistemi saat 14:00 itibariyle yüzde 50, 16:30 itibariyle yüzde 80-90 civarında beslenmeye başlandı. Bütün sistem saat 20:00 itibariyle enerjilendirildi.
* Elektrik uzmanları, iletim sistemlerinde böylesine genel bir kesintinin yaşanma ihtimalinin oldukça küçük olduğunu ancak “ihtimal dışı” olmadığını vurgularken, “Ancak bu ihtimalin varlığı kesintinin nedenlerinin doğru tespit edilmesine engel oluşturmaz” diyor.
* Bütün iletim sistemin çok kısa bir süre ile olsa dahi devreden çıkması sonrasında yeniden toparlanması ve ayağa kaldırılmasının son derece teknik ve zaman alıcı bir süreç olduğunu dile getiren yetkililer, iletim sistemi devreden çıktığı andan itibaren kriz masasının devreye girerek, sistemin yeniden senkron bir şekilde çalıştırılması için çok yoğun çaba sarf edildiğini aktarıyor.
* Yetkililer, Türkiye’nin ENTSO-E üyesi olarak Avrupa’dan elektrik alıp sattığına işaret ederek,
“Kesinti ile birlikte frekans düşmesi yaşandığı için Avrupa ile enterkonneksiyonumuz bir süreliğine kesildi. Sistemin senkron hale getirilmesi sürecinde ilk olarak devreye alınan hatlardan biri Avrupa enterkonneksiyonu oldu” bilgisini veriyor.
* Edinilen bilgilere göre, TEİAŞ 53 bin 700 km iletim hattı toplam gücü 126 bin MVA trafo kapasitesiyle santral kurulu gücü 70 bin MW olan elektrik güç sistemini işletiyor.

merdil@hurriyet.com.tr

Devam

Akaryakıt’da indirim

Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (EPDK), 19 Şubat 2015’te alınan tavan fiyat kararı çerçevesinde 2 Nisan’dan itibaren uygulanacak kurşunsuz benzin fiyatlarını belirledi. Buna göre, benzinin litre fiyatında bu gece yarısından itibaren 7 kuruş indirime gidilecek. İstanbul’da kurşunsuz benzinin litre fiyatı 4,46’dan 4,39 liraya düşecek. Ankara’da benzinin fiyatı 4,49 liradan 4,42 liraya, İzmir’de ise 4,48 liradan 4,41 liraya gerileyecek. Diğer illerde ise benzinin litre fiyatı 4,39 lira ile 4,57 lira arasında değişecek.

EPDK, dağıtım şirketlerinin akaryakıt fiyat oluşumlarında belirlenen fiyat metodolojisine uymamaları nedeniyle Petrol Piyasası Kanununun ilgili hükümleri gereğince tavan fiyat uygulaması kararı almıştı.

 

Devam